SIRADIŞI ŞEKİLLERE SAHİP OLAN BAZALT SÜTUNLAR NASIL OLUŞUR ?

Bazalt, yerkabuğunun çatlaklarından dışarı çıkan erimiş lavların soğuyup katılaşmasıyla oluşan volkanik bir kaya türüdür. Bazaltların rengi kurşuni ya da siyah, yoğunluğu da öbür volkanik kayaların çoğundan daha fazladır. Yeryüzünde çok yaygın olan volkanik kayalara, örneğin riyolite oranla silis içeriği daha düşük, demir ve magnezyum oranı ise oldukça yüksektir. Bazalt kayalannın hemen hepsi kristalli yapıdadır; yalnız lavların hızla soğumasıyla oluşan bazaltlar camsı bir görünüm kazanır.

Okyanus sırtlarındaki ve okyanus tabanındaki yanardağ patlamaları bazalt oluşumuna yol açar. Örneğin İzlanda Adası okyanus sırtındaki, Havvaii Adaları ise okyanus tabanındaki yanardağlardan püsküren lavların katılaşmasıyla oluşmuş bazaltlı adalardır. Japonya ve ABD’de okyanus kıyısındaki yanardağların lavları silisçe daha zengin olduğu için, buralarda bileşimi granite benzeyen riyolit gibi kayaçlar daha yaygındır .

Erimiş lav akıntılarının çok geniş alanları kaplamasıyla yeryüzünde çok sayıda bazalt bölgeleri oluşmuştur. Örneğin ABD’nin kuzey batısında, Hindistan ve Brezilya’da binlerce kilometre genişliğinde bazalt platoları vardır. Çok akışkan olan bazalt lavları yavaş yavaş soğurken, katılaşan lav kütlesi büzülüp çatlayarak çok köşeli sütunlar oluşturur. Bazalt sütunlarının en çarpıcı örnekleri, İskoçya açıklarındaki Staffa Adası’nda bulunan Fingal mağarasında ve Kuzey İrlanda’nın Antrim bölgesindeki Devler Yolu’ndadır.

Ayrıca ABD’de Hudson Irmağı boyundaki Palisades’de ve California’nın Yosemite Ulusal Parkı yakınlarındaki Şeytan Kazıkları’nda da bu tür oluşumlar bulunur. Bazalt tabaka açısından ülkemizde oldukça zengin olmasına rağmen şimdiye kadar sadece Sinop’ta Boyabat Bazalt Vadisi Keşfedilebilmiştir.

***
“Ya da yeryüzünü bir karar yeri kılan, onun arasında ırmaklar var eden ve ona (yeryüzü için) sarsılmaz dağlar yaratan … Allah ile beraber başka bir İlah mı? Hayır onların çoğu bilmiyorlar.” [Neml Suresi, 61.ayet]

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir